Tác giả Trần Minh Cường

HÃY CỨ NỞ HOA

Có những lúc trong đời, chúng ta mải miết nhìn lên những thứ lớn lao đến mức quên mất rằng mình cũng đang lớn lên. Ta nhìn một cây cổ thụ đứng giữa khoảng trời rộng, thân cây sần sùi, rễ bám sâu vào lòng đất, cành vươn ra bốn phía như những cánh tay đã ôm lấy biết bao mùa mưa nắng. Nó đứng đó lặng lẽ và vững chãi, đi qua giông bão mà không dễ dàng khuất phục. Người ta nhìn một cây cổ thụ rồi nghĩ đến sức mạnh, đến sự bền bỉ, đến khả năng tồn tại trước thời gian. Và đôi khi, chúng ta cũng vô thức lấy hình ảnh ấy làm thước đo cho chính mình: phải thật lớn, thật mạnh, thật thành công thì mới được xem là một người có giá trị. Nhưng cuộc đời vốn không sinh ra tất cả mọi người để trở thành cây cổ thụ. Có những người chỉ như một đóa hoa nhỏ giữa khu vườn rộng lớn, không đủ cao để nhìn thấy mọi thứ, không đủ lớn để che bóng cho ai, nhưng vẫn có thể nở rực rỡ theo cách riêng của mình. Hoa hồng không cần phải cao như cây cổ thụ để chứng minh sự tồn tại. Nó chỉ cần bén rễ, lớn lên, đến đúng mùa thì nở hoa và sống trọn vẹn với hình hài mà nó được sinh ra để có.

Sự trưởng thành của hoa hồng bắt đầu từ nơi không ai nhìn thấy. Trước khi có cánh hoa, có màu sắc và hương thơm, nó phải âm thầm bén rễ dưới lòng đất. Không ai nhìn thấy những chiếc rễ đang len qua từng lớp đất, không ai biết nó đã phải chịu đựng bao nhiêu khô hạn, bao nhiêu ngày mưa lạnh để có thể vươn lên. Con người cũng có những năm tháng như thế. Có những giai đoạn ta cố gắng rất nhiều nhưng chẳng ai công nhận. Có những ngày ta tưởng mình không tiến lên được chút nào, trong khi bên trong lại đang hình thành một sức mạnh mà chính mình cũng chưa nhận ra. Người ngoài chỉ nhìn thấy sự im lặng, nhưng không nhìn thấy những cuộc chiến diễn ra trong lòng ta. Họ không biết ta đã phải tự chữa lành bao nhiêu lần, đã nuốt xuống bao nhiêu nỗi buồn, đã đứng dậy sau bao nhiêu lần thất vọng. Giống như bộ rễ nằm sâu dưới đất, những điều ấy không phô bày nhưng chính chúng tạo nên khả năng đứng vững của một con người. Vì thế, đừng vội cho rằng mình đang chậm hơn người khác chỉ vì thành quả của mình chưa xuất hiện. Có những mùa trong đời không dành cho việc nở hoa, đó là những mùa dành cho việc bén rễ.

Điều khiến con người dễ mệt mỏi nhất không phải lúc nào cũng là khó khăn, mà nhiều khi là sự so sánh. Ta nhìn người khác thành công rồi thấy mình nhỏ bé, nhìn người khác giàu có rồi cho rằng mình đang thiếu thốn, nhìn một người đi rất xa rồi bắt đầu nghi ngờ con đường của chính mình. Nhưng một đóa hoa sẽ chẳng bao giờ có thể sống đẹp nếu cứ nhìn lên cây cổ thụ và tự trách mình vì không có thân cây to lớn. Nó không được sinh ra để làm cây. Nó được sinh ra để làm hoa. Cũng vậy, mỗi con người có một khả năng, một hoàn cảnh, một tốc độ và một con đường khác nhau. Thành công của người này không phải là thước đo cho thất bại của người kia. Có người cần nhiều năm để tìm thấy vị trí của mình trong cuộc đời; có người sớm biết mình muốn gì. Có người lựa chọn một cuộc sống lớn lao, có người chỉ mong một mái nhà bình yên và những người mình yêu thương luôn khỏe mạnh. Không có lựa chọn nào tự nhiên trở nên thấp kém chỉ vì nó không giống lựa chọn của người khác. Điều quan trọng không phải là ta đứng cao đến đâu, mà là ta có đang sống đúng với điều mình thật sự coi trọng hay không.

Hoa hồng cũng không nở quanh năm. Có những ngày nó chỉ là một thân cây nhỏ, có khi rũ xuống dưới nắng gắt, có khi nghiêng mình sau một trận mưa lớn. Nhưng những ngày ấy không làm nó mất đi khả năng nở hoa. Chỉ cần rễ còn bám trong đất, sự sống vẫn còn đó. Con người cũng có những mùa như vậy. Có những khoảng thời gian ta thất bại, mất phương hướng, bị phản bội, bị từ chối hoặc phải bắt đầu lại từ đầu. Khi đang ở trong những ngày ấy, ta thường nghĩ mình đã đi đến tận cùng. Nhưng cuộc đời hiếm khi kết thúc ở một mùa đông. Có những thứ phải mất đi để nhường chỗ cho một điều khác được hình thành. Có những vết thương khiến ta đau đớn nhưng cũng buộc ta hiểu mình cần gì, không chấp nhận điều gì và muốn trở thành người như thế nào. Điều quan trọng không phải là chưa từng gục ngã, mà là sau mỗi lần gục xuống, ta còn đủ sức để tìm lại bộ rễ của mình và bắt đầu thêm một lần nữa.

Và rồi hoa hồng nở. Người ta thường nhìn thấy trước hết là vẻ đẹp của những cánh hoa mềm mại, mong manh, rực rỡ và có hương thơm. Nhưng ngay bên dưới vẻ đẹp ấy là những chiếc gai. Gai không làm hoa hồng xấu đi mà trái lại, nó khiến người ta hiểu rằng vẻ đẹp ấy không đồng nghĩa với sự yếu đuối. Hoa hồng có thể dịu dàng nhưng vẫn biết tự bảo vệ mình. Đây cũng là một bài học mà con người phải mất nhiều năm mới hiểu: tử tế không có nghĩa là phải chịu đựng tất cả, bao dung không có nghĩa là cho phép người khác làm tổn thương mình vô hạn, còn hiền lành không đồng nghĩa với việc phải cúi đầu trước mọi đối xử bất công. Có những người được dạy cách yêu thương người khác nhưng lại quên mất rằng bản thân mình cũng cần được bảo vệ. Họ sợ làm người khác thất vọng nên không dám từ chối; sợ mất một mối quan hệ nên chấp nhận những điều khiến mình đau, sợ bị gọi là ích kỷ nên luôn nhường phần lợi ích của mình cho người khác. Đến một lúc nào đó, họ nhận ra mình đã trao quyền quyết định cuộc đời mình vào tay quá nhiều người.

Bởi vậy, mỗi người cần có những chiếc gai của riêng mình. Đó có thể là khả năng nói “không” khi điều gì đó vượt qua giới hạn, là sự tỉnh táo trước những lời hứa quá đẹp là quyền được giữ một phần đời sống riêng tư, là sự can đảm rời khỏi một mối quan hệ không còn lành mạnh hoặc đơn giản là không tiếp tục giải thích bản thân với những người đã cố tình không muốn hiểu. Chiếc gai không phải để làm người khác đau, mà để nhắc chúng ta rằng lòng tốt cũng cần có ranh giới. Một người cứ cho đi mà không biết giữ lại sẽ có ngày cạn kiệt. Một người cứ tha thứ mà không biết bảo vệ mình có thể vô tình biến sự bao dung thành cơ hội để tổn thương lặp lại. Một người luôn sống theo ánh mắt của thiên hạ rồi sẽ đến lúc không còn biết đâu là điều mình thực sự muốn. Trưởng thành vì thế không phải là trở nên lạnh lùng hơn, mà là biết đặt lòng tốt đúng chỗ, đặt niềm tin đúng người và đặt giới hạn đúng lúc.

Nhưng có gai không có nghĩa là phải khép mình. Hoa hồng không vì sợ bị hái mà ngừng nở. Nó vẫn tỏa hương, vẫn khoe sắc, vẫn đón ánh nắng và rung rinh trước gió. Nó chỉ không trao cho bất kỳ bàn tay nào quyền tùy tiện chạm vào mình. Con người cũng nên như thế. Sau những tổn thương, đừng biến mình thành một người không còn khả năng yêu thương. Đừng vì từng bị phản bội mà cho rằng tất cả mọi người đều xấu. Đừng vì một lần bị lợi dụng mà đóng cửa với mọi lòng tốt. Sự trưởng thành không nằm ở việc dựng lên một bức tường quá cao, mà nằm ở khả năng mở cửa nhưng biết ai xứng đáng bước vào. Ta vẫn có thể yêu, vẫn có thể tin, vẫn có thể sống tử tế, nhưng không còn ngây thơ đến mức đánh đổi sự bình yên của mình để giữ một người không biết trân trọng nó.

Có lẽ đó cũng là lý do chúng ta không nên quá ám ảnh với việc phải trở nên “lớn”. Xã hội thường ca ngợi những thứ có thể nhìn thấy: địa vị, tiền bạc, danh tiếng, quyền lực, thành tích. Nhưng một đời sống đáng giá không phải lúc nào cũng được đo bằng những thứ ấy. Có người có một căn nhà rất lớn nhưng bên trong không có tiếng cười. Có người có một vị trí khiến nhiều người ngưỡng mộ nhưng lại chẳng có ai để họ có thể thật lòng chia sẻ. Ngược lại, có những người sống rất bình thường nhưng mỗi tối đều có một nơi để trở về, có một người mong họ về nhà, có những bữa cơm giản dị và một tâm hồn đủ bình yên để ngủ ngon. Có lẽ đó cũng là thành công. Bởi cuối cùng, cuộc đời không chỉ được đo bằng việc ta đã đi được bao xa, mà còn bằng việc trên hành trình ấy, ta đã trở thành người như thế nào.

Cây cổ thụ và hoa hồng vì thế không cần phải cạnh tranh. Cây cổ thụ có sức mạnh của cây cổ thụ: thân lớn, rễ sâu, tán rộng và khả năng che chở. Hoa hồng có vẻ đẹp của hoa hồng: nhỏ bé, mềm mại, có hương thơm và những chiếc gai bảo vệ mình. Một bên tạo ra bóng mát, một bên mang đến sắc màu. Không bên nào cần biến thành bên kia để trở nên có giá trị. Con người cũng vậy. Chúng ta thường tự làm khổ mình khi cố sống một cuộc đời được thiết kế cho người khác. Ta muốn có thành công giống người này, vẻ ngoài giống người kia, địa vị giống một người khác nữa, rồi quên mất rằng điều mình thực sự cần có thể hoàn toàn khác. Có lẽ câu hỏi quan trọng hơn “Tại sao tôi chưa bằng họ?” phải là “Tôi muốn trở thành ai khi không còn cần phải chứng minh điều gì với thế giới?”

Rồi sẽ có lúc chúng ta hiểu rằng không phải tất cả những người bước vào cuộc đời mình đều cần được giữ lại. Có người đến để yêu thương, có người đến để dạy ta một bài học, có người xuất hiện chỉ để giúp ta nhìn rõ một phần con người mình. Có những người rời đi để lại một khoảng trống rất lớn, nhưng nhiều năm sau ta mới hiểu rằng khoảng trống ấy đã cho mình cơ hội trưởng thành. Vì vậy, hãy biết ơn những người đã từng bước qua cuộc đời mình, nhưng đừng vì biết ơn mà trao cho họ quyền tiếp tục làm tổn thương mình. Tha thứ có thể là một cách giải thoát, nhưng tha thứ không bắt buộc phải đi cùng với việc quay trở lại. Có những cánh cửa đóng lại không phải vì ta oán hận, mà vì ta đã hiểu rằng phía sau cánh cửa ấy không còn là nơi mình thuộc về.

Sau cùng, điều đáng quý nhất ở một đóa hoa không phải là nó chưa từng chịu mưa gió, mà là sau tất cả những mùa khắc nghiệt ấy, nó vẫn có thể nở. Con người cũng vậy. Những vết thương không nhất thiết phải trở thành lý do khiến ta cay nghiệt. Chúng có thể trở thành lớp đất làm bộ rễ của ta sâu hơn. Những thất bại không nhất thiết phải biến thành mặc cảm. Chúng có thể trở thành kinh nghiệm giúp ta bước đi tỉnh táo hơn. Những lần bị tổn thương không nhất thiết phải khiến ta mất niềm tin vào cuộc sống. Chúng có thể dạy ta cách yêu thương mà không đánh mất chính mình. Và những chiếc gai không phải biểu tượng của sự hung dữ, mà là dấu hiệu cho thấy một bông hoa đã hiểu giá trị của bản thân.

Vì vậy, nếu một ngày nào đó bạn cảm thấy mình quá nhỏ bé giữa cuộc đời rộng lớn, hãy nhớ đến hoa hồng. Nó không cần lớn bằng cây cổ thụ để được gọi là đẹp. Nó không cần có tán cây rộng để tạo bóng mát. Nó chỉ cần sống đúng với bản chất của mình, bén rễ thật sâu, đi qua những mùa khắc nghiệt, rồi nở khi mùa của nó đến. Và khi nở, nó không cần phải lựa chọn giữa vẻ đẹp và sức mạnh. Nó có thể mềm mại trong từng cánh hoa và sắc bén trong từng chiếc gai. Có thể yêu thương mà vẫn có giới hạn, có thể tử tế mà vẫn biết bảo vệ mình, có thể sống khiêm nhường mà không tự xem nhẹ giá trị của bản thân.

Hoa hồng không cần trở thành một cây cổ thụ to lớn để chứng minh rằng mình mạnh mẽ. Nó chỉ cần nở rực rỡ bằng tất cả những gì mình có và giữ lại những chiếc gai đủ sắc để bảo vệ vẻ đẹp ấy. Con người cũng vậy. Ta không cần trở thành người lớn lao nhất trong mắt thế gian. Ta chỉ cần trở thành một phiên bản đủ sâu sắc để hiểu mình, đủ can đảm để sống theo cách mình tin tưởng và đủ bản lĩnh để không cho bất kỳ ai tùy tiện chà đạp lên những điều mình trân quý. Bởi sức mạnh đích thực không phải là khiến mình trở nên cứng rắn đến mức không ai có thể chạm vào, mà là dù đã biết cuộc đời có thể làm mình đau, ta vẫn không từ bỏ khả năng nở hoa.