Ngày xưa, ở một vùng quê nơi mùa đông kéo dài hơn những nơi khác, có một ngôi làng nhỏ tên là Tân Phong. Làng nằm khuất sau những dãy đồi thấp, gió mùa đông thổi về thường bị giữ lại, quanh quẩn mãi trên mái nhà và bờ rào. Vì thế, cây cối ở Tân Phong chậm đâm chồi hơn, hoa nở muộn hơn, trẻ con cũng quen với việc chờ đợi.

Người Tân Phong không ghét mùa đông, nhưng họ mong mùa xuân hơn bất cứ điều gì. Mỗi năm, khi thấy nơi khác đã xanh non, làng vẫn còn trơ cành, người ta lại thở dài: “Xuân chưa tới.”

Họ không biết rằng, mùa xuân đã đến từ lâu.

Bởi vì ở Tân Phong, có Thần Mùa Xuân ở lại rất chậm.

Thần Mùa Xuân không đến ào ào bằng gió ấm hay mưa phùn. Thần đến bằng bước chân nhẹ, chạm đất mà không để lại dấu. Thần là một cô gái trẻ, tóc dài màu nắng nhạt, áo xanh như lá non chưa kịp mở. Trên tay Thần không mang hoa, không mang mầm. Thần chỉ mang theo một túi hạt nhỏ, rất nhỏ, đủ để gieo từng chút một.

Thần tin rằng: xuân đến không phải để khoe sắc, mà để đánh thức.

Ở làng Tân Phong, có một cậu bé tên là Bân. Bân sinh ra vào cuối mùa đông, nên người ta đặt tên như vậy, mong con trai cứng cáp, chịu được lạnh. Cha mẹ Bân làm nghề trồng rau, nhưng đất Tân Phong cứng, lạnh lâu, rau lên chậm. Bân lớn lên trong những buổi sáng xám, quen với việc nhìn ra vườn mà chẳng thấy gì thay đổi.

Nhưng Bân có một thói quen lạ. Mỗi sáng, cậu đều ra vườn, cúi xuống nhìn sát mặt đất, như tìm thứ gì đó rất nhỏ.

“Mày nhìn gì hoài vậy?” mẹ cậu hỏi.

Bân đáp: “Con coi coi đất có thức chưa.”

Mẹ cười, tưởng con nói chơi. Nhưng Bân nói thật.

Một sáng nọ, khi sương còn dày, Bân thấy một chấm xanh bé xíu nhú lên sát bờ rào tre. Không phải cây rau, không phải cỏ quen. Chỉ là một mầm non rất mảnh.

Bân quỳ xuống, nín thở. “Xuân tới rồi,” cậu nói nhỏ.

Câu nói ấy không bay đi. Nó nằm lại trên mặt đất lạnh. Và Thần Mùa Xuân nghe thấy.

Thần đứng bên kia bờ rào, nhìn cậu bé đang che mầm non bằng bàn tay. Không ai khác trong làng để ý đến mầm ấy. Người ta chỉ nhìn cành cây trụi lá, ruộng đất còn xám mà kết luận: xuân chưa về.

Nhưng Bân thì không.

Những ngày sau đó, Bân lặng lẽ làm một việc. Cậu không bới đất, không tưới nhiều nước. Cậu chỉ che gió cho mầm, nhặt những chiếc lá khô phủ quanh gốc, để đất đỡ lạnh. Có hôm sương dày, cậu mang rơm ra chắn.

Cha mẹ Bân thấy vậy thì ngạc nhiên. “Chỉ một mầm nhỏ, sao con chăm kỹ vậy?”

Bân đáp: “Vì nó dậy sớm.”

Mùa đông vẫn chưa chịu rút. Gió lạnh còn về. Nhiều hạt giống gieo sớm ở làng bị hỏng. Người ta bảo: “Gieo chi sớm cho uổng công.”

Bân không cãi. Cậu vẫn chăm mầm non sau bờ rào.

Một đêm nọ, Bân mơ thấy mình đứng giữa khu vườn lạ. Đất mềm, ấm. Trước mặt cậu là một cô gái áo xanh, đang cúi xuống gieo hạt.

“Sao cô gieo ít vậy?” Bân hỏi.

“Vì đất này mới chỉ tỉnh,” cô gái đáp. “Đánh thức thì phải nhẹ.”

“Nhưng mọi người đang chờ xuân,” Bân nói.

Cô gái mỉm cười. “Xuân không đến khi người ta đòi. Xuân đến khi có người chịu tin.”

Bân nhìn xuống tay cô gái. Trong lòng bàn tay là những hạt rất nhỏ, nhưng ánh lên màu xanh dịu.

“Con có sợ chờ không?” cô hỏi.

Bân lắc đầu. “Con thấy mầm rồi.”

Cô gái đặt một hạt vào tay Bân. “Vậy là đủ.”

Bân tỉnh dậy. Ngoài trời, gió vẫn lạnh. Nhưng trong lòng cậu, có một hơi ấm rất nhẹ.

Vài ngày sau, mầm non sau bờ rào lớn dần. Lá mở ra. Rồi thêm một mầm nữa, rồi một mầm khác. Không nhanh, nhưng đều. Cha mẹ Bân bắt đầu chú ý. Họ thử che đất, phủ rơm, làm theo cách của Bân.

Rồi nhà hàng xóm cũng làm theo. Không ai nói là xuân tới, nhưng ai cũng cúi xuống đất nhiều hơn.

Đến khi cây cối ngoài làng bắt đầu đâm chồi, thì vườn Bân đã xanh trước. Không rực rỡ, nhưng non và khỏe.

Người làng Tân Phong năm đó không có mùa xuân ồn ào. Không hoa nở đồng loạt. Nhưng họ có một mùa xuân bền.

Bân lớn lên, vẫn giữ thói quen nhìn sát mặt đất. Khi có người hỏi: “Sao cậu biết xuân sắp về?”

Bân cười. “Vì có mầm không chịu ngủ nữa.”

Ở đâu đó, Thần Mùa Xuân tiếp tục đi, gieo từng hạt nhỏ. Thần không cần người ta reo mừng. Chỉ cần có một người cúi xuống, tin vào điều rất bé, rất sớm.

Và thế là đủ để mùa xuân bắt đầu.